Op 20 januari 2027 vervangt de Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 de huidige Machinerichtlijn 2006/42/EG. Het gaat niet om een volledig nieuw veiligheidsstelsel. De bekende uitgangspunten rondom risicobeoordeling, technische documentatie en CE-markering blijven bestaan.
Wat verandert er door de EU-Machineverordening in 2027?
De nieuwe verordening houdt nadrukkelijker rekening met moderne technologie. Zo worden eisen gesteld aan machines met zelfstandig veranderend gedrag en aan de bescherming van veiligheidsrelevante besturing tegen ongewenste digitale beïnvloeding. Ook digitale gebruiksaanwijzingen worden onder voorwaarden toegestaan. Daarnaast zijn ingrijpende wijzigingen aan bestaande machines in sommige gevallen nodig. Wanneer een aanpassing nieuwe gevaren veroorzaakt of bestaande risico’s vergroot en daardoor aanvullende veiligheidsmaatregelen nodig zijn, kan sprake zijn van een substantiële wijziging. De verantwoordelijke partij moet dan mogelijk opnieuw een conformiteitsbeoordeling uitvoeren.
De nieuwe regels betekenen overigens niet dat iedere bestaande machine in januari 2027 opnieuw moet worden beoordeeld.
Welke veiligheidsrisico’s spelen bij lineaire bewegingssystemen?
Lineaire geleidingen en spindels zorgen voor gecontroleerde bewegingen. Juist die bewegingen brengen risico’s met zich mee wanneer personen in de buurt van bewegende onderdelen kunnen komen.
Bijvoorbeeld beknelling en afschuiving. Een loopwagen die over een geleiding beweegt, kan een lichaamsdeel beknellen tussen bewegende en vaste machinedelen. Bij langs elkaar bewegende onderdelen bestaat daarnaast gevaar voor afschuiving. Dat risico ontstaat niet alleen tijdens productie. Ook bij het afstellen, reinigen of onderhouden van een machine kunnen gevaarlijke situaties optreden. Een beschermkap, afscherming of andere passende beveiliging moet daarom aansluiten op de volledige toepassing.
Bij roterende spindels bestaat daarnaast onder andere gevaar voor meeslepen en contact met bewegende onderdelen. Vooral bij bereikbare aandrijvingen vraagt dit om aandacht. Een verticale opstelling brengt een ander risico met zich mee. Wanneer de aandrijving uitvalt, kan de last ongecontroleerd zakken. Afhankelijk van de toepassing zijn bijvoorbeeld een geschikte rem, mechanische vergrendeling of aanvullende valbeveiliging nodig. Alleen de draagkracht van de geleiding is hierbij geen voldoende veiligheidsmaatstaf.
Veilig machineontwerp begint bij de risicobeoordeling
Veiligheid achteraf toevoegen is vaak ingewikkelder dan er vanaf het begin rekening mee houden. Daarom hoort een risicobeoordeling al bij de eerste ontwerpfase. De norm EN ISO 12100 beschrijft algemene principes voor het herkennen en verminderen van machinerisico’s. Daarbij geldt als uitgangspunt dat gevaren eerst zoveel mogelijk door het ontwerp zelf worden weggenomen. Daarna volgen passende beveiligingen en informatie over resterende risico’s.
Voor veiligheidsfuncties van besturingssystemen is onder meer EN ISO 13849-1 relevant. Daarnaast moet rekening worden gehouden met toepasselijke, machinespecifieke veiligheidsnormen. Een goed gekozen component neemt niet automatisch alle risico’s weg. De veiligheid moet worden beoordeeld voor de complete machine, inclusief besturing, aandrijving en gebruiksomstandigheden.
De juiste lineaire componenten kiezen
Bij de selectie van lineaire geleidingen, spindels en modules kijken we naar de belasting, snelheid, nauwkeurigheid en gewenste levensduur. Ook de stijfheid van de constructie en de krachten tijdens het versnellen en afremmen bepalen welke componenten geschikt zijn.
Bij een verticale as vraagt de keuze extra aandacht. Wanneer de aandrijving uitvalt, kan de last ongecontroleerd zakken. Een geleiding voorkomt dat niet vanzelf. Afhankelijk van de toepassing en de risicobeoordeling kan een aanvullende rem of mechanische vergrendeling nodig zijn.
LM Systems ondersteunt machinebouwers bij de selectie en dimensionering van de juiste lineaire componenten. Met berekeningen van onder meer de belasting, stijfheid en verwachte levensduur kunnen we gericht adviseren over een passende uitvoering. Door ons vroeg in het ontwerpproces te betrekken, zijn de mechanische uitgangspunten duidelijk voordat de constructie definitief wordt. De verantwoordelijkheid voor de veiligheid en CE-conformiteit van de complete machine blijft bij de machinefabrikant.
Neem vandaag nog contact op met LM Systems voor gericht technisch advies of download direct de benodigde 3D CAD-bestanden via de website om het ontwerpproces te versnellen.
